Autor: Jerzy Madzelan

Na przełomie czerwca i lipca 1696 r. mieszkańcy miast oraz wsi kościelnych ziemi nurskiej mieli okazję zobaczyć na drzwiach swych kościołów, ratuszy, kancelarii grodzkich i innych istotnych budynków pismo jakoweś. Nie było to zjawiskiem nadzwyczajnym, bo drzwi kościelne były niczym słup ogłoszeniowy, ale ze względu na czas wysoce niepewny, dokument z pewnością przykuł uwagę. Trzeba…

Dzisiejsze opracowanie otwiera dokument z popularnego gatunku, jakim jest kryminalny dramat sądowy. Główny bohater to Kazimierz Waszczuk, starszy strażnik sterdyńskiego rewiru policyjnego. Tenże strażnik został wezwany w charakterze świadka na posiedzenie Sądu Gminnego I Okręgu Powiatu Sokołowskiego z siedzibą w miasteczku Sterdyń. Waszczuk miał się zachowywać podczas rozprawy w sposób skandaliczny, a wręcz sugerujący, że…

W lasach rządowych Królestwa Polskiego znajdowało pracę i środki do życia wielu weteranów powstań i kampanii wojennych, tych często klepiących biedę od pokoleń, a także tych, którzy postradali rodzinne majątki, walcząc o wolną Ojczyznę. Jednym z tych walecznych patriotów był Józef Sienkiewicz, dziadek naszego wielkiego Henryka, weteran Powstania Kościuszkowskiego, Legionów Polskich we Włoszech oraz Legii…

Z Węgrowa donoszą o tajemniczym zgonie w tamtejszym areszcie podejrzanego o puszczanie w obieg fałszywych papierów wartościowych, znaczy się oryginalnych bezwartościowych. Jedni uważają, że to sprawka jego kamratów, chcących zamknąć usta koleżce, inny zaś stoją na stanowisku, że powodem śmiertelnego zejścia są skandaliczne, niegodne drugiej połowy XIX w. warunki panujące w węgrowskim areszcie śledczym. Urodzony…

Przedstawiam trzynaście kolejnych testamentów zapisanych w pułtuskich księgach konsystorskich. Ogólną wiedzę o zasadach dziedziczenia zawarłem we wcześniej publikowanych opracowaniach dotyczących testamentów zamieszczonych w księgach nurskich. Wyjaśnienia czemu niektóre dyspozycje ostatniej woli trafiały do akt sądu biskupiego i informacje o zasadach działania takich sądów można odnaleźć w opracowaniu TESTAMENTY KONSYSTORSKIE. CZĘŚĆ I.  Obok dokumentów z przeróżnych…

W związku z problemami budżetowymi kraju godnym naśladowania zdaje się przykład sędziego gminnego z Czyżewa. Z własnej bowiem kabzy dofinansowuje kierowaną przez siebie instytucję. Tamtejszy sąd działa wyjątkowo efektywnie, a jedyny problem stanowią odporni na wszelkie kary kryminaliści. Ci z każdego pobytu za kratami wracają coraz lepiej wyedukowani w swym złodziejskim fachu, więzienie zaś wcale…

Widok krzyży zwykle drewnianych, czasem metalowych, rzadziej kamiennych był zjawiskiem codziennym szczególnie dla osób wychowanych przed kilkudziesięciu laty na prowincji. Te drewniane, często pochylone, pokryte mchem niczym patyną, na których doskonale było widać upływ czasu, przyciągały chyba największą uwagę dziecka, kryjąc w sobie jakąś tajemnicę, którą być może mogliby rozwikłać najstarsi, ale w natłoku innych…

Nowy, XX wiek rozpoczął się dla Czyżewa nadzwyczaj szczęśliwie, bo mało, że liczba murowanych domów w miasteczku zwiększyła się o 200%, to studnia miejska, o której swego czasu donosiliśmy, że „ma kubeł żelazny bez dna, posiada obecnie cały nowy kubeł drewniany”. Po rozpoczęciu niemieckiej ofensywy w lecie 1915 r. stada koni i bydła popędzono na…

Nie zakończyłem jeszcze publikacji przeróżnych testamentów i innych dokumentów okołospadkowych zawartych w aktach nurskich, ale choćby z chęci zerwania z rutyną, przeznaczyłem nieco czasu, na odszukanie tego typu dokumentów w innych aktach, a są nimi pułtuskie akta konsystorskie, szczególnie wartościowe z tej m.in. przyczyny, że poza dyspozycjami ostatniej woli szlachty i duchowieństwa, zawierają także testamenty…

Ks. Piotr Gosławski z podwęgrowskiej Korytnicy snuje opowieści niesamowite, choć osnute na osobistych obserwacjach duchownego. Czytelnik zapozna się z przypadkiem ukarania zatwardziałego, niemiłosiernego serca i pozna, jak sobie zmajstrować finansowe perpetuum mobile. Bodaj za najbardziej fantazyjną, redakcja uważa tę opowieść, z której morał miałby wynikać taki, że „lud jest trzeźwy” i używek nie tyka wcale. …